Search Results

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Sentraal Sandveld/Kalk. ONDERNEMING Aangepaste beeste, skape en bokke. EIENDOMSGROOTTE 1400 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Nie-aggressiewe bosverdigting (geen bosbeheer nodig nie); soms erge ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld is 240 mm; laagste was 60 mm; hoogste was 900 mm. HOOGTE 1380 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Eienaar is die Ministerie van Landbou, Water en Grondhervorming, dus hervestigingsplaas; deeltydse bestuur met drie werkers en ’n familielid in beheer. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Hierdie benadering is ideaal vir ’n deeltydse boer aangesien dit lae infrastruktuur- en onderhoudskoste het. Dit bevat ook baie voer vir die vee en lewer goeie diereprestasie. Omdat ek ’n deeltydse boer is, het ek ’n benadering nodig gehad wat maklik sou wees om oor HOOFINNOVASIE Split ranch-benadering sedert 2011. 2010 (links) en 2021 (regs) op dieselfde plek op die plaas wat indrukwekkende toenames in plantproduksie en grondbedekking toon. Voervoer vir diere: Ná 11 jaar se toepassing van die Split ranch-benadering, is die gemiddelde hoeveelheid beskikbare gras en bos in kilogram per hektaar onderskeidelik 675 en 311 wat ’n totaal van 986 kg/ha voer aan die vee beskikbaar stel. Boomdigtheid: Die gemiddelde houtagtige digtheid is 628 TE/ha (boomekwivalente per hektaar). Biodiversiteit: Die gras- en boskomponent bestaan onderskeidelik uit 11 en 6 spesies. Die biodiversiteit-indeks van die plaas is ’n medium waarde (0,5) wat daarop dui dat ’n paar spesies die gras en bosse op die plaas begin oorheers. Sleutel resultate Die split ranch-benadering is eenvoudig, prakties en doeltreffend vir deeltydse boere. Die skaakbordbeweiding verbeter brandbestuur. ’n Tien jaar gemiddelde kalfpersentasie van 66%. Die bodem het verbeter, met vingergras wat na baie kampe terugkeer. Voor die droogte in 2019 was die plaas 6 ha/GVE met bees bestok. Tydens die lang droogte van 2013-2019 is 100 vee reeds in Mei 2016 onttrek. Daarna moes nog meer in 2019 en 2020 na ’n ander plaas verskuif word. Die weiveld het sedert 2019 herstel. Plaas Agagia Richard Kamukuenjandje se mantra is 'wees hard op feite, maar sag op mense'. Boerdery is 'n familie-onderneming. Deur te boer, bestuur jy 'n lewende stelsel, so om suksesvol te wees, moet jy aanpasbaar wees en leer wat om te doen en wanneer. Sleutel wenke Vertrou die benadering, samel data in, neem die veld waar en neem vroegtydig besluite. Hou jou fokus op die sleutelaspekte van die plaas. As jy moet, skuif jou diere vroeg weg tydens ’n droogte. Moenie bekommerd wees oor wat ander van jou benadering dink nie – as dit werk, doen wat die beste vir jou is. Hou deursigtige rekords van die ander eienaars se vee; hou hulle op hoogte van vordering en enige bekommernisse of sake wat aandag verg. Stel dag-tot-dag bestuurder aan. Gebruik ’n duidelike, deelnemende besluitproses wat alle eienaars insluit. ’n Weidingmodel is slegs ’n stuk gereedskap. As jy moet vee minder maak, doen dit betyds. Benaderings KEUSE VAN DIER/E Richard het al baie rasse probeer en is nou op soek na diere wat vroeg ryp is en van ’n kleiner raamgrootte en droogtes beter hanteer. Hy beweeg nou na Nguni-Boran, gekruis met Brahman, en mik na 70% Afrika-genetika en 30% Zebu (Brahman).

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Mopanie en Doringveld Savannah. ONDERNEMING Beeste en bokke (3600 ha) en wild (1400 ha). EIENDOMSGROOTTE 5001 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Droë noordwes met 'n mate van bosindringing. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld vir die laaste 50 jaar 230 mm; laagste 5 mm (1998-99); hoogste 765 mm (1999-2000). HOOGTE 1200 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit; voltydse bestuur. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Paul hou vol dat boerdery met meerjarige Boesmangras (Stipagrostis uniplumis) in sy omgewing nie winsgewend is nie. Tydens swak reënvaljare is waargeneem dat wanneer die reën herhaaldelik in een gebied geval het wat elke jaar bewei is, die groei van suurgras toegeneem het. Daar is ook waargeneem dat wanneer bosse in ’n area uitgedun is, die groei van suurgras drasties toegeneem het. HOOFINNOVASIE Hoë digtheid, selektiewe beweiding van suurgras in die nat seisoen. Elke jaar word die oorskot gebaal. Die doel is om drie jaar se voer vir droogtetydperke te berg. 200 meter-stroke word ontbos vir beesproduksie. Sleutel resultate Die verandering van Boesman- na suurgras het skaap- en beesproduksie verhoog, en gesorg vir gebaalde gras vir droogtetydperke. Skaap-kleinvee-eenhede (SVE) het sedert 2013 van 1 934 tot 2 770 in 2022 toegeneem en het deur die 2019-droogte 2 028 SVE gehandhaaf danksy bosuitdunning (wat deur die familiehoutskoolonderneming betaal word) en weidingbestuur. Die persentasie lammers was gemiddeld 90% oor die afgelope 10 jaar in een teelseisoen per jaar. Die gebruik van aangepaste rasse het lae insetkoste moontlik gemaak, wat verder verminder is deur die versameling van kameeldoring- en prosopispeule vir byvoeding. Om markgewig te bereik word skape net een keer per jaar in die optimum tyd en tydens optimum liggaamskondisie gepaar sodat die lammers op goeie weiding gebore word. Dit verminder byvoedingkoste. Volgens konvensionele departementele riglyne is die amptelike bestokking 1:2.5 ha vir kleinvee en 1:18 vir beeste. Paul meen ’n bestokking van 1:1 kan vir beeste en skape op ontboste stroke bereik word. Plaas Adrianopel Paul Kotzé kyk na hoëdigtheid, selektiewe beweiding uit ’n ander perspektief. Vir hoë winste gebruik hy hoë digtheid om lae biodiversiteit (eenjarige gras) te handhaaf. Sy benadering is glad nie daarop gegrond om meerjarige gras te bevorder nie. Ekologiese en finansiële veerkragtigheid tydens en na die 2019 droogte. Onttrekking van die kernskaapkuddes het in die 2019-droogte voorgekom en 2050 kleinvee-eenhede was in stand gehou. Sleutel wenke Vir hierdie toestande, gebruik aangepaste diere van klein- tot mediumraamgrootte. Kombineer skape en beeste om veelading te verhoog. Om produksie te verhoog is bosuitdunning noodsaaklik in hierdie gebied. Vir elke bosspesie geld ’n spesifieke beheerplan. Acacia-spesies word met die hand gesny en stompe word vir houtskoolproduksie gebruik. Vir die beheer van driedoring (Rhigozum trichotomum) word brand en beweiding ondersoek. Waak teen die gebruik van chemikalieë vir bosuitdunning want dit kan waardevolle bome doodmaak ver vanwaar jy dit aanwend. Op plaas Adrianople word die koste van bosuitdunning gedek deur ’n gepaardgaande houtskoolonderneming wat deur ’n lid van die familie bestuur word. Moenie altyd alles glo wat die teorie vir jou sê nie. Doen jou eie berekeninge oor wat vir jou winsgewend is. Maak seker die teorie is voordelig vir jou sak. Werk met wat jy het: Beproef en toets nuwe idees in jou omgewing en hou rekord van syfers om doeltreffendheid te bepaal. As dit suksesvol is, kan jy dit oorweeg om groter te gaan. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid tydens en ná die 2019-droogte. Onttrekking van die kernskaapkuddes was in die 2019-droogte noodsaaklik, maar steeds is gemiddeld 2 050 kleinvee-eenhede gehandhaaf. KEUSE VAN DIER/E Die hoofdoel is om aangepaste skape en beeste aan te hou en raamgroottes klein tot medium te hou. Die beeste sluit 90% poenskop Bonsmara- en Boran-kruisings in. Die ooie is hoofsaaklik Swartkop Persies wat met Van Rooys gekruis is. Hulle word met Dorperramme gepaar om slaglammers te produseer.

Herlewingslandbou-dag: Implementering van hoëdruk beweiding onder Namibiese omstandighede Sorry, but this form is now closed. Registration form - Herlewingslandbou dag Title* First name* Last name* Phone* Email* Position* Organisation* Submit 27 September 2025 Implementering van hoëdruk beweiding onder Namibiese omstandighede Neem deel aan die opkomende Herlewingslandbou-dag, met gassprekers: Gerrit van Zyl van HanZyl Bonsmaras en Pikkie Uys, ‘n Drakensberger boer. Saterdag, 27 September 2025, Plek: Plaas Neu-Otjisororindi, Gobabis. Tyd: 07h30 (registrasie) Meld aan voor 22 September 2025 by Henda Marais ([email protected] ) Registrasiefooi: N$100.00 (By die hek: N$150.00) Betalings: Naam: Namibia Agricultural Union Bank: FNB Tak: 282 273 Swift/BIC Kode: FIRNNANX Rekening: 555 772 414 13 Verwysing: Hoëdruk [Voorletter en van] Bewys van betaling: [email protected] Alternatiewelik kan betaling ook via PayToday gemaak word. Vir meer inligting of navrae, kontak Henda Marais op [email protected] of 082 409 9320 Laai program hier af

Registration Information Enquiries: [email protected] RSVP: 26 September 2025 Date: 8 October 2025 Place: Windhoek Country Club Resort Time: 07:30 (Registration) REGISTRATION FEE: N$300 (incl VAT) (Includes lunch and refreshments) Payments can be made by EFT or via PayToday. Electronic payments Account holder: Namibia Agricultural Union Bank: FNB Branch 282 273 Swift/BIC Code: FIRNNANX Account 55577241413 REFERENCE: Outlook [Initial & Surname] Proof of payment: [email protected] PayToday Scan this QR code with your PayToday app: Sorry, but this form is now closed. Registration form - Agri Outlook 2025 Title* First name* Last name* Phone* Email* Position* Organisation* Proof of payment* Upload File Please upload proof of payment. (Registration fee: N$300 (incl VAT) per person) Submit AgriOutlook Conference 08 October 2025 Download Programme here

ARBEID (AEA) Die NLU Arbeid (AEA)-bladsy hou jou op hoogte van die verskillende landbou- en algemene arbeidsverwante kwessies. Hierdie afdeling is eksklusief slegs vir NLU-lede. Om 'n lid te word, besoek asseblief ons ledeblad hier . OOR BESTUUR AFLAAI REPORTS

VEILINGS Die NAU Veilings-bladsy hou jou op hoogte van die verskillende veilings wat landwyd plaasvind. ALGEMEEN AGRA BLAAUWBERG NLA WLA

Veeprodusente-organisasie (LPO) Oor Bestuur Algemeen Aflaaie Die Veeprodusentevereniging is by die Namibië Landbou-unie geaffilieer. Lede van die LPO sluit kommersiële veeprodusente in wat lede van boereverenigings is. Die missie van die LPO Die missie van die LPO is om 'n finansieel onafhanklike organisasie te wees wat alle kommersiële produsente in Namibië verteenwoordig en internasionaal erken te word. Deur innoverende denke en effektiewe kommunikasie wil die LPO: Wees internasionaal mededingend en produseer, verwerk en bemark vleis winsgewend; Gebruik alle natuurlike hulpbronne volhoubaar; Voorsien doelgerigte en doeltreffende bestuursinligting aan lede; Bou uitsonderlike verhoudings met alle belanghebbendes in die bedryf; Verseker die maksimum persentasie van die verbruikersrand aan die produsente. About the LPO Bestuur van die LPO Management of the LPO Algemeen Agristat Klik hier om die aanbieding oor Agristat af te laai Klik hier om die Excel-sjabloon af te laai om jou eie produksie per hektaar uit te werk Prysinligting en kwartaallikse resensies Weeklikse Veeprysinligting Maandelikse markinligting Kwartaallikse resensies LPO General Aflaaie Plaaslêers Klik hier om al die rekordhoudingsdokumente af te laai wat benodig word as 'n veeprodusent. Livestock and Livestock Products Any livestock products transported within the borders of Namibia must be accompanied by a Livestock Removal Certificate , including those originating from your own farm. Downloads LPO

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Sentraal Hoogland Doringveld. ONDERNEMING Gediversifiseerde organiese en biodinamiese plaas; vernaamste ekstensiewe aktiwiteite is beeste; die beplande weiding en gekombineerde trop (PGCH-benadering) asook wild. EIENDOMSGROOTTE 8 500 hektaar (waarvan slegs 4 000-6 000 ha deur beeste gebruik word as gevolg van die steil bergagtige landskap). FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Platorand met vlaktes en heuwels; ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld 427 mm; laagste 172 mm; hoogste 1 015 mm. HOOGTE 1 850 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Artikel 21-maatskappy, nie vir wins nie; voltydse bestuur MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Die ernstige impak wat die 1980’s se droogtetoestande op die plaas (sowel as nasionaal) gehad het, het boere aangemoedig om na nuwe maniere te kyk om veerkragtigheid in hul boerderyte verhoog en ’n praktyk-gerigte gemeenskap te ontwikkel. HOOFINNOVASIE Beplande weiding en oppasstelsel met honde en veewagters; mobiele oornagkrale om veiligheid moontlik te maak; beweiding op titelaktegrond deur herlewings-, organiese en biodinamiese beginsels te gebruik. Bo: Illustreer die effek van droë bos wat gepak word om die vloei van water te vertraag en te herlei. Voervoer vir diere: Die gemiddelde hoeveelheid beskikbare gras en bos in kilogram per hektaar is onderskeidelik 651 en 256 wat ’n totaal van 908 kg/ha voer aan die vee beskikbaar stel. Boomdigtheid: Die gemiddelde houtagtige boomdigtheid is 519 TE/ha (boomekwivalente per hektaar). Biodiversiteit: Die gras- en boskomponent bestaan uit onderskeidelik 23 en 13 spesies. Die biodiversiteit-indeks van die plaas is ’n goeie waarde (0,7) wat dui op min dominansie tussen grasse en bosse wat op die plaas groei. Bo: Die kenmerkende groen area dui op ’n proef wat in Junie 2018 gedoen is met ’n elektries omheinde oornagkraal vir 500 stuks bees en wat vir sewe dae in stand gehou is (nog steeds sigbaar in 2022). Die trop het ’n hoë mis-, uriene-en hoef-impak op die grond verskaf. Die verhoogde koolstof en voedingstowwe in die grond het gelei tot ’n ontploffing van diversiteit en ’n toename in die kwaliteit van beskikbare voer vir die vee. Hierdie suksesvolle proef versterk die behoefte om die metodiek van diere-impak te bevorder ten einde die grond, veral swaarder kleigrond, te verbeter. Sleutel resultate Roofdierverliese het van 40 kalwers tot 1-2 kalwers per jaar afgeneem as gevolg van die gebruik van beplande weiding gekombineer met veewagters, Anatoliese honde en mobiele oornagkrale. Kalfpersentasie is 72% sedert die benadering van beplande beweiding en bulle wat heeljaar in die trop bly. Verlaagde insetkoste deur slegs soutblokke aan die diere te verskaf omdat min fosfaat nodig is. Merkbaar verbeterde hulpbronbasis met goeie grondbedekking en minder afvloei van reënwater in dongas en damme Direkte bemarking aan die publiek en op organiese markte in Windhoek maak goeie pryse moontlik. Mens-vee-interaksies is kalm en stresvry. Die bou van ’n gemeenskap met teoretiese en praktiese kennis. Plaas Krumhuk Clemens en Ulf-Dieter Voigts sê dit is belangrik om die natuur sowel as die mense rondom jou sorgsaam waar te neem om antwoorde vir jou bestuursvrae te kry. Dit is net so belangrik soos al die kaarte, metings en rekords wat nodig is om jou sukses te meet. Sleutel wenke Koeie met die regte potensiaal sal by die area aanpas. Beweeg die trop vinnig in die groeiseisoen en stadiger in die droë seisoen. Die daaglikse fokus moet op diereprestasie wees om ’n goeie kalfpersentasie te verseker asook goeie kwantiteit en kwaliteitvleis om te verkoop. Verliese weens diefstal en roofdiere moet tot die minimum beperk word. In gebiede met wild, pas wagters saam met honde die vee op. Snags word van klein mobiele elektries omheinde krale gebruik gemaak. Voorsien in die behoeftes van veewagters Daaglikse, maandelikse en jaarlikse bonusse vir die veewagters is belangrik om te verseker dat die werk goed gedoen word. Diversifiseer inkomstebronne. Plaas Krumhuk se missie is om die tradisionele Namibiese manier van boer te omskep in ’n moderne gemeenskapgebaseerde boerderybesigheid met ’n sterk fokus op maatskaplike ontwikkeling. Laat die mense jou handelsmerk ken en vertrou. Benaderings RESILIENCE VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid tydens en ná die 2019-droogte. Onttrekking van die kernbeeskudde was nodig (van 23 kg/ha tot 6 kg/ha) weens ’n hoë voorkoms van wild op die plaas, maar getalle herstel vinnig. GELDMAAK POTENSIAAL VAN DIE PLAAS ’n Gemiddelde kalfpersentasie van 72% is oor die tien jaar tydperk behaal. Die lewende gewig wat sedert 2015 op die plaas geproduseer word, is 4 kg/ha. KEUSE VAN DIER/E Hoewel daar met Simmentaler-tipes begin is, is Bonsmara-bulle later op Nguni-koeie gebruik. Tans word slegs Nguni-bulle gebruik. Die Nguni-bulle bly heeljaar by die enkelkudde wat twee natuurlike kalfseisoene tot gevolg het. Die meerderheid kalwers word tussen Januarie en Maart gebore en ’n tweede, kleiner hoeveelheid word elke jaar in Junie en Julie gebore. Hoë verliese weens roofdiere het gelei tot die aanvaarding van die beplande gekombineerde weiding en veewagtergebruik met 80x80 meter elektries omheinde mobiele oornagkampe, veewagters met mobiele akkommodasie en Anatoliese berghonde om te help om roofdiere verder af te skrik.

Ledebiblioteek Die NLU-ledebiblioteek bestaan uit dokumente en skakels eksklusief aan NLU-lede. Om 'n lid van die NLU te word besoek ons lidmaatskapbladhier . Handleidings Aflaaie Skakels

KOMMODITEITE Die NAU Veilings-bladsy hou jou op hoogte van die verskillende veilings wat landwyd plaasvind. AGRONOMIE SUIWEL VEEE VARK PLUIMVEE

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Plaasfeite BESKRYWING Oostelike Sandveld. ONDERNEMING Spekulasie: Koop in beeste met hoë gewigstoename potensiaal, vetmaak en verkoop. EIENDOMSGROOTTE 6700 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Nie-aggressiewe bush- verdikking; erge ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Vir die afgelope 66 jaar is die gemiddeld 433 mm; laagste 164 mm; hoogste 832 mm. HOOGTE 1286 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit; voltydse bestuur. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Chris wil die plaas tot sy optimum potensiaal ontwikkel, begin by die grasse, en dan al die ander moontlikhede, soos droëland-mielieproduksie en groenteverbouing. HOOFVERNUWING Bosuitdunning en w eiveldbestuur teen lae digtheid met lang herstelperiodes. Die sigbare uitbreiding van vingergras polle wat hulself as hardlopers in ’n reguit lyn (links) gevestig het. Vingergras wat van binne ’n ou Stipagrostis-pol groei. Chris glo beweiding van beeste teen lae digthede laat die Stipagrostis oorrus, wat ideale omstandighede skep vir die vestiging van ander breëblaargrasse (regs). INSPIRERENDE VOORSTEL VAN DIE BOER: Die dae van die kleinboer is verby. Boere moet nou groter dink, saamwerk en hulpbronne deel. ’n Idee vir die toekoms sou wees om die potensiaal van ’n versameling plase in dieselfde gebied te bepaal, gebaseer op reënval, grondwater, ryp en bewerkbare grond. As sodanig kan ’n grondpotensiaalplan ontwikkel word, wat die stigting van ’n maatskappy sal insluit waaronder al hierdie plase bestuur sal word. Die maatskappy sal ’n direkteur insluit om die plase as ’n maatskappy te bestuur en vaardige tegniese mense om die onderneming se potensiaal te verwesenlik. Die plaaseienaars sal nie by die daaglikse besluitneming betrokke wees nie, maar sal dividende ontvang volgens hul bydraes tot die onderneming. Sleutel resultate Sedert Chris ’n koeikalfkudde bestuur, moes hy nog nooit vee verkoop of verskuif weens droogte nie. Lugbespuiting van bosdoders het ’n goeie balans van bome, smaaklike breëblaar struike, kruide en grasse gelaat. In plaas daarvan om ses jaar ná die lugbespuiting bosdoders vir nasorg te gebruik, word vuur gebruik. Die kampe word vir een jaar gerus om brandmateriaal op te bou vir beheerde brand. Brand is goedkoper en doeltreffender as bosdoders. Lae insetkoste ná lugbespuiting. Verskeie meerjarige grasse het onder verskeie toestande teruggekeer. Herlewing is duidelik aan die gang. Vingergras (Digitaria) en Brachiaria keer terug in gebiede waar groot bome gevrek het ná die lugbespuiting. Aangesien geen houtskoolproduksie plaasgevind het nie, vestig die grasse onder hierdie dooie bome. Panicum neem oor by die suurgras (Schmidtia) in die riviergebiede en begin nou in die oopte inbeweeg. Aangesien ryp die sekelbos (Dichrostachys) in die gebied beheer, bly dit op ’n bruikbare hoogte. Kweekgras (Cynodon) het gaandeweg die dongas oortrek, wat nou skuins in plaas van steil is. Dit dui daarop dat die water op die grond bly en nie vinnig en sterk vloei nie, of skade langs die vloei-area veroorsaak nie. Plaas Dabis (Oos) Chris Coetzee sê die koste van ’n bakkie wat in 1970 gekoop is (R2 200), is vandag dieselfde gemeet aan die geldwaarde van die hoeveelheid speenkalwers wat verkoop moet word. Motors is nie duurder nie; plaasproduktiwiteit het eerder drasties afgeneem, en dit moet ons as ’n besigheid, as ’n wetenskap en as ’n kuns intensief ondersoek. Sleutel wenke Om ’n goeie boer te wees moet jy jou plaas leer ken (m.a.w. die verskillende grondlae en hoe hulle funksioneer, hergroeitempo’s op verskillende gronde, bewerkbare gronde, gebiede met die beste potensiaal, ens.) Elke plant (grasse, kruide, bosse, struike en bome) het ’n funksie sowel as ’n rede om te wees waar dit is. Leer ken die plante op jou plaas, en hoe om hulle te bestuur. Waterpunte is goeie bestokking-aanwysers. As die waterpunt deur eenjarige plante oorheers word, is grond oorbestok; as dit deur goeie meerjariges oorheers word, beweeg jy in die regte rigting. Stap ná elke bestuursaksie van tyd tot tyd deur die kampe en neem waar wat gebeur het. Wat het verbeter en wat nie? Wanneer jy bos beheer, maak nie saak watter metode jy gebruik nie. Maak seker dat jy genoeg groot bome laat om skadu en skuiling en genoeg smaaklike bos te bied. Dit is noodsaaklik vir diereprestasie sowel as die handhawing van gesonde biodiversiteit van bome, bosse, struike, kruide en grasse. Wanneer om na die volgende kamp te skuif: • Weet wat om van elke kamp te verwag (d.w.s. wat is daar, kwaliteit en kwantiteit met betrekking tot tyd bestee in die kamp, diereprestasie en stimulering van gesogte plante).. • Wanneer lekverbruik toeneem en/of diere meer tyd by die water deurbring, beweeg na die volgende kamp. • Let op wat geëet word. Skuif die diere sodat die gesogte plante nie weer geëet word nie. Jy moet beplan wat om wanneer en waar te doen, en jy moet besluit watter benadering jou die beste marginale uitkoms gee (d.w.s. die hoogste opbrengs vir geld bestee). Moenie bosdoders gebruik in riviere of gebiede wat ’n vlak sandlaag (2 meter) met ’n kleilaag onder het nie. Dit dring die sandlaag binne, maar beweeg sywaarts bo die kleilaag en maak bome dood ver van waar die chemiese middel toegedien is.