Search Results

VEILINGS Die NAU Veilings-bladsy hou jou op hoogte van die verskillende veilings wat landwyd plaasvind. ALGEMEEN AGRA BLAAUWBERG NLA WLA

ARBEID (AEA) Die NLU Arbeid (AEA)-bladsy hou jou op hoogte van die verskillende landbou- en algemene arbeidsverwante kwessies. Hierdie afdeling is eksklusief slegs vir NLU-lede. Om 'n lid te word, besoek asseblief ons ledeblad hier . OOR BESTUUR AFLAAI REPORTS

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Mopanie en Doringveld Savannah. ONDERNEMING Beeste en bokke (3600 ha) en wild (1400 ha). EIENDOMSGROOTTE 5001 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Droë noordwes met 'n mate van bosindringing. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld vir die laaste 50 jaar 230 mm; laagste 5 mm (1998-99); hoogste 765 mm (1999-2000). HOOGTE 1200 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit; voltydse bestuur. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Paul hou vol dat boerdery met meerjarige Boesmangras (Stipagrostis uniplumis) in sy omgewing nie winsgewend is nie. Tydens swak reënvaljare is waargeneem dat wanneer die reën herhaaldelik in een gebied geval het wat elke jaar bewei is, die groei van suurgras toegeneem het. Daar is ook waargeneem dat wanneer bosse in ’n area uitgedun is, die groei van suurgras drasties toegeneem het. HOOFINNOVASIE Hoë digtheid, selektiewe beweiding van suurgras in die nat seisoen. Elke jaar word die oorskot gebaal. Die doel is om drie jaar se voer vir droogtetydperke te berg. 200 meter-stroke word ontbos vir beesproduksie. Sleutel resultate Die verandering van Boesman- na suurgras het skaap- en beesproduksie verhoog, en gesorg vir gebaalde gras vir droogtetydperke. Skaap-kleinvee-eenhede (SVE) het sedert 2013 van 1 934 tot 2 770 in 2022 toegeneem en het deur die 2019-droogte 2 028 SVE gehandhaaf danksy bosuitdunning (wat deur die familiehoutskoolonderneming betaal word) en weidingbestuur. Die persentasie lammers was gemiddeld 90% oor die afgelope 10 jaar in een teelseisoen per jaar. Die gebruik van aangepaste rasse het lae insetkoste moontlik gemaak, wat verder verminder is deur die versameling van kameeldoring- en prosopispeule vir byvoeding. Om markgewig te bereik word skape net een keer per jaar in die optimum tyd en tydens optimum liggaamskondisie gepaar sodat die lammers op goeie weiding gebore word. Dit verminder byvoedingkoste. Volgens konvensionele departementele riglyne is die amptelike bestokking 1:2.5 ha vir kleinvee en 1:18 vir beeste. Paul meen ’n bestokking van 1:1 kan vir beeste en skape op ontboste stroke bereik word. Plaas Adrianopel Paul Kotzé kyk na hoëdigtheid, selektiewe beweiding uit ’n ander perspektief. Vir hoë winste gebruik hy hoë digtheid om lae biodiversiteit (eenjarige gras) te handhaaf. Sy benadering is glad nie daarop gegrond om meerjarige gras te bevorder nie. Ekologiese en finansiële veerkragtigheid tydens en na die 2019 droogte. Onttrekking van die kernskaapkuddes het in die 2019-droogte voorgekom en 2050 kleinvee-eenhede was in stand gehou. Sleutel wenke Vir hierdie toestande, gebruik aangepaste diere van klein- tot mediumraamgrootte. Kombineer skape en beeste om veelading te verhoog. Om produksie te verhoog is bosuitdunning noodsaaklik in hierdie gebied. Vir elke bosspesie geld ’n spesifieke beheerplan. Acacia-spesies word met die hand gesny en stompe word vir houtskoolproduksie gebruik. Vir die beheer van driedoring (Rhigozum trichotomum) word brand en beweiding ondersoek. Waak teen die gebruik van chemikalieë vir bosuitdunning want dit kan waardevolle bome doodmaak ver vanwaar jy dit aanwend. Op plaas Adrianople word die koste van bosuitdunning gedek deur ’n gepaardgaande houtskoolonderneming wat deur ’n lid van die familie bestuur word. Moenie altyd alles glo wat die teorie vir jou sê nie. Doen jou eie berekeninge oor wat vir jou winsgewend is. Maak seker die teorie is voordelig vir jou sak. Werk met wat jy het: Beproef en toets nuwe idees in jou omgewing en hou rekord van syfers om doeltreffendheid te bepaal. As dit suksesvol is, kan jy dit oorweeg om groter te gaan. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid tydens en ná die 2019-droogte. Onttrekking van die kernskaapkuddes was in die 2019-droogte noodsaaklik, maar steeds is gemiddeld 2 050 kleinvee-eenhede gehandhaaf. KEUSE VAN DIER/E Die hoofdoel is om aangepaste skape en beeste aan te hou en raamgroottes klein tot medium te hou. Die beeste sluit 90% poenskop Bonsmara- en Boran-kruisings in. Die ooie is hoofsaaklik Swartkop Persies wat met Van Rooys gekruis is. Hulle word met Dorperramme gepaar om slaglammers te produseer.

NAU-projekte AgriOutlook Conference 2025 The Agricultural Outlook Conference was held on Wednesday, 8 October 2025, at the Windhoek Country Club Resort, under the theme “Harvesting the Future.” Jointly hosted by the PDNFU, NNFU, NECFU and NAU, this event brought together key stakeholders from across the agricultural sector to discuss insights, trends and challenges facing the industry. The conference was open to all participants — from young farmers to management representatives and union members — with the shared goal of shaping the future of Namibian agriculture. Below are the presentations delivered by the speakers at the event. Photos of the event can be found here. Opening proceedings Welcoming Remarks by the President of the NNFU, Mr Adolf Muremi Ministerial Statement by the Honourable Minister of Agriculture, Forestry, Water and Land Reform, Dr. Inge Zaamwani Keynote Address and Official Opening by Her Excellency, Dr. Netumbo Nandi-Ndaitwah , President of of the Republic of Namibia Session 1: Sector Transformation Principles for Inclusive and Sustainable Growth in the Livestock Economy of Namibia Speaker: Prof. Johann Kirsten Strategy for the Transformation of the Agri-food Sector (STAS) Speaker: Mr Ben Haraseb, Ministry of Agriculture, Forestry, Water and Land Reform Agricultural Forecast Building a Resilient Agriculture for Inclusive Society – What is required? Speaker: Vetumbuavi Mungunda Crop Sector Outlook for Namibia Speaker: Gilbert Mulonda Session 2: Value Addition and Market Access in the Communal Areas Navigating Animal Health Standards: Marketing Solutions for the NCA Speaker: Kristian Hango Enhancing market for the South Veterinary Cordon Fence (VCF): Weaner and value addition Solutions and alternative markets Speaker: Hon. Ramana Mutjavikua Capacity building and youth Panel discussion: The role, current status and future of capacity building, advisory services and mentoring Facilitator: Bertus Kruger Kakunandunda Kaikajora Oshoveli Katuuo Chairperson: NNFU Youth Desk Interim Committee Angelina Kanduvarisa Technical Advisor: Agra Pro-vision Ben Haraseb Directorate of Agricultural Production, Extension and Engineering Services Alex de Koning Young Farmer: Namibia Agricultural Union Elaine Smith-Madih Manager: Agri Advisory Services Division: Agribank Namibia Panel: Session 3: Technology & Innovation Telecommunication: Connecting Rural Communities Speaker: Never Ncube Session 4: Sustainable Agriculture “From gerbil sand pits to winter greens” - My journey into AMP grazing and regenerative livestock management Speaker: Rowan Stretton Guiding principles and approaches to regenerative livestock farming in Namibia Speaker: Colin Nott

TUIS BEVINDINGE MAATSTEKE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Maatstawwe Hoe om jou produksie en doeltreffendheid te bepaal Wat is die '20% wat die 80% verskil maak' om winsgewendheid van veeproduksie te optimaliseer? As boere, wat is die sleutelhefbome wat ons kan gebruik om die grootste impak op wins te maak? Dit is belangrik om te weet hoe om jou sukses in veeproduksie te bepaal. Wins word gegenereer deur inkomste te optimaliseer terwyl uitgawes onder beheer gehou word. Die hefbome van inkomste in veeproduksie is drieledig: Hefboom 1 Veesyfer/ha = Die totale lewende gewig van die kudde (gemiddeld deur die jaar) gedeel deur die totale hektaar van die land. Produksie/ha = massa van die veekudde aan die einde van die jaar – massa van die veekudde aan die begin van die jaar – kilogram lewende gewig gekoop vir die jaar + kilogram lewende gewig verkoop vir die jaar Hefboom 2 Produksie %= kilogram lewende gewig/ha geproduseer as 'n persentasie van veehoeveelheid/ha. Produksiedoeltreffendheid word meestal beïnvloed deur vrugbaarheid van die kudde (% kalwers en lammers gespeen as % van koeie en ooie gepaar); die kuddesamestelling; en die kilogramgroei van die diere per jaar. Maatstafsyfers verskil met verskillende produksiestelsels (dws speenkalfproduksie, ±32%; koei-osproduksie, ±37%; en uitgroei van speenkalwers na osse, ±45%), en die produksie-effi _cc781905-5cde- 3194-bb3b-136bad5cf58d_ die vermoë van skape is hoër as beeste. Inkomste/ha = Veehoeveelheid/ha (1) X produksiedoeltreffendheid (2) X Prys/kg (3) Die kuns om vee-inkomste te optimaliseer is om 'n balans te vind tussen die maksimalisering van 'n volhoubare veepersentasie per hektaar terwyl verseker word dat produksiedoeltreffendheid op optimale vlakke gehou word (aanpas voortdurend volgens die beskikbare hulpbronne op die plaas). Kilogram lewende gewig geproduseer per hektaar: Om die te bereken jaarlikse opbrengs op die plaas, slegs drie syfer word een keer per jaar vereis. i. Wat is die massa van die veekudde aan die einde van die produksiejaar? (normaalweg aan die einde van die finansiële jaar) ii. Wat is die totale kilogram lewende gewig wat in die jaar vanaf die plaas verkoop is? iii. Wat is die totale kilogram lewende gewig wat gekoop of op die plaas aangekom het? Hefboom 3 Prys/kg Aangesien produsente prysnemers in die mark is, het hulle min invloed op die markprys. Die besluit oor wanneer om in die jaar te bemark en watter tipe produkte bemark word, kan egter 'n invloed hê op die maksimering van die prys wat per kilogram lewende gewig gerealiseer word. Om uitgawes onder beheer te hou, dui die meeste van die gevallestudies daarop dat die vroulike kudde vroeë rypwording met vroeë vetneerlegging, en aangepas by die bestuurstelsel, weiveldtoestand en voerkwaliteit op die plaas. ’n Aangepaste kudde vereis minimum bykomende insette en minder bykomende lek vir die handhawing van liggaamskondisie. Seleksie vir die genetiese vermoë om vroeg vet op te tel en die vermoë om vinnig liggaamskondisie na speen te herstel, moet geprioritiseer word. Die Liggaamstoestandtelling is medium oorerflik (±30%) en genetiese vordering kan behaal word. 'n Voorbeeld van hoe om produksie per hektaar en produksiedoeltreffendheid te bereken

Registration Information Enquiries: [email protected] RSVP: 26 September 2025 Date: 8 October 2025 Place: Windhoek Country Club Resort Time: 07:30 (Registration) REGISTRATION FEE: N$300 (incl VAT) (Includes lunch and refreshments) Payments can be made by EFT or via PayToday. Electronic payments Account holder: Namibia Agricultural Union Bank: FNB Branch 282 273 Swift/BIC Code: FIRNNANX Account 55577241413 REFERENCE: Outlook [Initial & Surname] Proof of payment: [email protected] PayToday Scan this QR code with your PayToday app: Sorry, but this form is now closed. Registration form - Agri Outlook 2025 Title* First name* Last name* Phone* Email* Position* Organisation* Proof of payment* Upload File Please upload proof of payment. (Registration fee: N$300 (incl VAT) per person) Submit AgriOutlook Conference 08 October 2025 Download Programme here

Herlewingslandbou-dag: Implementering van hoëdruk beweiding onder Namibiese omstandighede Sorry, but this form is now closed. Registration form - Herlewingslandbou dag Title* First name* Last name* Phone* Email* Position* Organisation* Submit 27 September 2025 Implementering van hoëdruk beweiding onder Namibiese omstandighede Neem deel aan die opkomende Herlewingslandbou-dag, met gassprekers: Gerrit van Zyl van HanZyl Bonsmaras en Pikkie Uys, ‘n Drakensberger boer. Saterdag, 27 September 2025, Plek: Plaas Neu-Otjisororindi, Gobabis. Tyd: 07h30 (registrasie) Meld aan voor 22 September 2025 by Henda Marais ([email protected] ) Registrasiefooi: N$100.00 (By die hek: N$150.00) Betalings: Naam: Namibia Agricultural Union Bank: FNB Tak: 282 273 Swift/BIC Kode: FIRNNANX Rekening: 555 772 414 13 Verwysing: Hoëdruk [Voorletter en van] Bewys van betaling: [email protected] Alternatiewelik kan betaling ook via PayToday gemaak word. Vir meer inligting of navrae, kontak Henda Marais op [email protected] of 082 409 9320 Laai program hier af

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Oostelike Sandveld. ONDERNEMING Speenkalfproduksie. EIENDOMSGROOTTE 4190 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Diep sanderige kameeldoringsavanne met smaaklike bos; swaar ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld 380 mm; laagste 206 mm; hoogste 673 mm. HOOGTE 1280 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit; deeltydse bestuur (voltydse werk in Windhoek; aparte huurgrond in die Rehoboth-omgewing om speenkalwers vet te maak). MOTIVERING VIR VERANDER MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Nadat die plaas in Oktober 2013 gekoop is, moes ’n praktiese, produktiewe en winsgewende weiveldbestuursbenadering wat vanuit Windhoek bestuur kan word, geïmplementeer word. Om lenings terug te betaal en om te oorleef, moes die bestokking volhoubaar verhoog word. HOOFINNOVASIE Die Mara Weidingbenadering. Tabel 3: Opsomming van die weidingsplan wat beweidingsfrekwensie oor drie jaar toon (groen bokse). Voervoer vir diere: Die gemiddelde hoeveelheid beskikbare gras en bos in kilogram per hektaar is onderskeidelik 849 en 351 wat ’n totaal van 1 200 kg/ha voer aan die vee beskikbaar stel. Boomdigtheid: Die gemiddelde houtagtige boomdigtheid is 1 268 TE/ha (boomekwivalente per hektaar). Biodiversiteit: : Die gras- en boskomponent bestaan uit onderskeidelik 14 en 9 spesies. Die biodiversiteit-indeks van die plaas is ’n medium waarde (0,5) wat daarop dui dat sommige spesies die grasse en bosse wat op die plaas groei, begin oorheers. Sleutel resultate Geen bykomende infrastruktuur word verlang nie. Maklike en effektiewe deeltydse bestuur met goeie personeel en baie goeie resultate. Goeie voervloeibestuur, met vroeë waarskuwing indien bestokking nie korrek is nie. Goeie diereprestasie (80% kalfpersentasie) en goeie diereproduksie (12.4 kg/ha) sedert 2019. Seleksie vir vrugbaarheid het gelei tot ’n afname in volwasse koeigewig oor die eerste paar jaar en opmerklike beter kondisie, veral die nuwe teelverse wat by die bul gebring is. Voordelige verbetering van die hulpbronbasis oor ’n kort tydperk, met die terugkeer van Brachiaria- en vingergras. Die gebied wat in 2019 selektief met bosdoders ontbos is (behandel een probleemspesie en los die volgende een), het tans vier keer meer biomassa as die gemiddelde van alle ander kampe. Die totale koste (chemikalieë en arbeid) was minder as N$300/ha in 2019-21. Plaas Donkerbos Roelie Venter pas die Mara-benadering toe, wat tydens ’n boeredag op sy plaas gedemonstreer word. Sleutel wenke Die beeskudde moet aanpas by die weiveldbestuursbenadering en potensiaal van die plaas – nie andersom nie. Rus kan slegs in die reënseisoen gebeur. Wortelontwikkeling is negatief gekorroleer met vegetatiewe groei. Maksimum wortelgroei gebeur in die vroeë winter. Indien jy elders voltyds werksaam is, is genoegsame bestuurstyd op die plaas die grootste beperkende faktor. Daarom is arbeidsbestuur, motivering en voldoende beheermaatreëls van kritieke belang, en goeie verhoudings met jou bure is uiters belangrik. Verandering in weiveldtoestand neem tyd, ook om ’n meer aangepaste kudde te selekteer. ’n Kopskuif is nodig om gefokus te bly op die toepassing van die sleutelbeginsels om die weiveld te verbeter en die koeikudde winsgewender te maak. Selekteer vir mediumraam, vroegryp diere met hoë vrugbaarheidsyfers wat vinnig gewig optel en kondisie in moeilike winters behou. Gee slegs nie-dragtige eerstekalfkoeie ’n tweede kans; alle ander nie-dragtige diere word na huurgrond geskuif word vir vetmaak en slag. Koeikondisie by kalwing is ’n belangrike faktor aangesien dit drie maande later herbesetting bepaal. Dragtige koeie moet van genoeg tyd voorsien word om hul kondisie te herstel nadat hulle die vorige kalf gespeen het. Fokus op diereprestasie en ondersteun die diere met aanvulling wanneer nodig. Minder kampe beskikbaar vir elke trop plaas meer weidingdruk op die koeikudde. Verwag dat koeie se kondisie en besettingsyfers aanvanklik sal verswak. Groter raamkoeie is dikwels die eerstes wat uitgehaal word. . Hou by die vasgestelde weidingplan, tel diere elke twee weke wanneer jy op die plaas is en besluit dan of jy prioriteitkuddes weer aan beter kampe moet toewys. Hierdie eenvoudige plan beteken dat geen diere van kamp verander as jy nie daar is nie. . In die Mara Weidingbenadering sal die groep kampe wat vanjaar van JulieSeptember benut word, volgende jaar van Februarie-Junie weer benut word. Dié kampe moet teen einde Januarie volgende jaar ten volle herstel nadat dit tot September bewei is. Daarom moet daar gewaak word teen oorbenutting van die groep kampe van Julie-September en aanpassings moet gemaak word indien nodig. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid tydens en ná die 2019-droogte. Die bestokking is regdeur die droogte in 2019 op 36 kg/ha gehandhaaf. GELDMAAK POTENSIAAL VAN DIE PLAAS ’n Gemiddeld van 80% kalfpersentasie van 2020 tot op datum. Die gemiddelde lewende gewig wat sedert 2019 op die plaas geproduseer is, was 12,4 kg/ha. Albei hierdie faktore dui op ’n gesonde, lewensvatbare besigheid. KEUSE VAN DIER/ E Seleksie is vir vroegryp diere met hoë vrugbaarheidsyfers wat geskik is vir die plaas se toestande. Alle geselekteerde teelbulle moet mediumraam, vroegryp diere wees wat vinnig gewig optel en kondisie behou in die droë seisoen. Dekseisoene is aangepas volgens beskikbare hoë kwaliteitweiding van Maart tot Mei en van Oktober tot Desember. Kalfseisoene is van Desember tot Februarie en weer Junie tot September.

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Sentraal Doringveld. ONDERNEMING Goed aangepaste beeste en skape in bosverdigte areas. EIENDOMSGROOTTE 5011 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Matige tot ernstige bosindringing; met ryp en medium reënval. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Sedert 1980 was gemiddeld 428 mm; laagste was 150 mm; hoogste was 864 mm. HOOGTE 1390 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Owned; voltydse bestuur. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING As die ondeurdringbare bos wat op die plaas gevestig het, nie hanteer sou word nie, sou die plaas bankrotskap in die gesig staar. Aanvanklik is chemiese bespuiting probeer, maar dit was nadelig vir waardevolle gras- en bosspesies en die resultate was onbevredigend. Mettertyd is die bosrol-tegniek ontwikkel. Dit is ’n innoverende manier om biodiversiteit, produksie en winste te herwin. HOOFINNOVASIE Bosrol, om die bos tot ’n hoë kwaliteit, bruikbare hoogte te bring; hoë digtheid, selektiewe weiding met beeste en skape. Sekere dele van die plaas (met 87 kg/ha kruidagtige materiaal) is nie met die roller (links) behandel nie. ’n Aangrensende gebied wat drie jaar gelede gerol is, het 1 000 kg/ha kruidagtige voer (regs) opgelewer. Voervoer vir diere: Die gemiddelde hoeveelheid beskikbare gras en bos in kilogram per hektaar is onderskeidelik 824 en 364 wat ’n totaal van 1 188 kg/ha voer aan die vee beskikbaar stel. Boomdigtheid: Die gemiddelde houtagtige boomdigtheid is 874 TE/ha (boomekwivalente per hektaar). Wanneer die bosrolbenadering met hoë getalle skape egter gebruik word, word nasorg vereis. Biodiversiteit: Die gras- en boskomponent bestaan uit onderskeidelik 19 en 13 meerjarige spesies. Die biodiversiteit-indeks van die plaas is ’n goeie waarde (0,7) wat dui op min dominansie oor die grasse en bosse wat op die plaas groei. Sleutel resultate Verhoogde dieregetalle van 344 beeste en 285 skape in 2016 tot 491 beeste en 1 423 skape in 2021. Verhoogde veelading, van 33 kg/ha tot 60 kg/ha (insluitend wild en ongespeende kalwers). Oop gebiede en meer intensiewe bestuur het kleinveeverliese weens diefstal en roofdiere van 18% tot minder as 5% verminder. Baie goeie dierevrugbaarheid is behaal: Sedert 2016 was gemiddelde kalfpersentasie 71%; sedert 2019 was skaapspeenpersentasie 163%. Deur die jaar bly diere se kondisie goed teen lae koste. Baie goeie veerkragtigheid tydens die 2019/20 droogte, waartydens al die vee suksesvol oorleef het, al is bosrol eers in 2016 op skaal beoefen en het die skape eers in 2018 toegeneem. Verbeterde biodiversiteit van spesies (gras, kruide, bosse, struike en rankplante). Verlaagde insetkoste (lekverbruik het verminder sedert die begin van bosrol). Minder arbeid en tyd is nodig om diere van kamp tot kamp te skuif. Plaas Buffelhoek Koos and Timo Briedenhann het ’n verskuiwing ondergaan van boerdery met gras na boerdery met beide bos en gras. Op dié plaas is goeie vreetbare bos goud werd. As vreetbare bosse van goeie kwaliteit beskikbaar gestel word, sal die beeste en skape dit benut en baie goed presteer teen lae koste. Sleutel wenke In plaas daarvan om teen die bos te baklei om heeltemal daarvan ontslae te raak, bring dit eerder tot ’n bruikbare hoogte deur dit plat te rol. Hou goed aangepaste skape en beeste saam in die kamp, regdeur die jaar. Bewei teen hoë digtheid maar selektief, wat die vee in staat stel om die hoë kwaliteit van hergroei te benut om biodiversiteit te verhoog en ekologiese en finansiële veerkragtigheid te bou. Begroot om die bos elke 3-5 jaar weer te rol, afhangende van die erns van hergroei. Moenie vergeet om biodiversiteit in die landskap te behou wanneer jy bosrol nie. Los byvoorbeeld groepe bome vir skaduwee (herkouende beeste) en windskerms, en behou plante op kontoere om afloopwater te keer. Vermy die gebruik van chemikalieë om bosindringing te beheer en voorkom sodoende ernstige biodiversiteit wanbalanse en die afsterwe van waardevolle blaarspesies (Grewia spp. en andere). Gebruik eerder meganiese beheertegnieke. Bosrol kan met ’n houtskoolproduksieonderneming betaal word. Onthou egter dat jy, deur dit te doen, minerale uit jou grond verwyder. Gebruik goed aangepaste vroulike diere wat op jou plaas geteel is. Maak die kudde toe wanneer moontlik en ondersteun hulle met aanvullings waar nodig. Kombineer skape en beeste regdeur die jaar in troppe. Hou die bulle die hele jaar by die koeie. Hou jou lammers veilig vir twee maande en help hulle met ’n kruipvoerstelsel om te verseker dat hulle sterk is wanneer hulle by die troppe aansluit. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid is bereik tydens en ná die 2019-droogte. Geen uitskot van kernkuddes (bees en skaap) was nodig nie en bestokking van 50 kg/ha is in die droogte van 2019 gehandhaaf. GELDMAAK-POTENSIAAL VAN DIE PLAAS ’n Gemiddelde kalfpersentasie van 71% en 163% speen van lammers is sedert 2019 gehandhaaf. Die plan is om die skaapgetalle te verhoog tot 2 500 en om die beesgetalle te verminder sodat die hergroei van die bosse wat uiters vreetbaar is, benut kan word. Dit dui op ’n gesonde, lewensvatbare besigheid. KEUSE VAN DIER/E Vir die koeikalf- en osproduksiestelsel word slegs Nguni en Braunvieh-bulle gebruik. ’n Drieraskruisstelsel is in 2020 geïmplementeer met Brahman-, Nguni- en Braunvieh-bulle (drie kuddes), met noukeurige seleksie en monitering van koeivrugbaarheid. Op die plaas word ook goed aangepaste, bosvretende skape geteel.

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Gevallestudies Plaas Buffelhoek Plaas Pommernhagen Plaas Dabis (Oos) Plaas Adrianopel Plaas Agagia Plaas Venus Plaas Hamburg Plaas Adrianopel Plaas Hessen Plaas Molly Plaas Donkerbos Plaas Krumhuk Plaas Witpan Plaas Tsuwandes Plaas Dabis (Suid) Plaas Tokat Die gevallestudies sluit uiteenlopende weiveldbestuursbenaderings in. Boere gebruik beeste en/of kleinvee as hoofonderneming en baie het ook wild. Sommige boere baal hooi van aangeplante weiding of uit die veld, ander plant dekgewasse wat deur vee bewei word en wissel af met kontantgewasse. Sommige kombineer hul benadering met verskeie bosbeheer- of landskaprehidrasiemetodes. Baie gebruik indringerbos as 'n hulpbron om te help betaal vir die oorgang na een van die vier sleutelinnovasies wat verantwoordelik is vir hul sukses. Tabel 2 is 'n opsomming van al 16 gevallestudies, waaruit jy 'n studie kan kies wat by jou omstandighede pas. Die gevallestudies sluit 'n wye reeks suksesse in. Hoogtepunte van hierdie suksesse sluit die volgende in: Die keuse van weidingsbenadering wat by die behoeftes pas en wat verbeterde en veerkragtige veesyfers moontlik maak, selfs gedurende die droogtetydperk in 2019. Ontrafel die uitdaging van sanderige gronde en hoe om dit die beste te bestuur deur diere teen hoë digtheid in die nat seisoen en lae digtheid in die droë seisoen toe te dien. Innoverende, reënval-onafhanklike oplossings vir herstelperiodes (veral vir die suidelike streke). Innoverende maniere om bosindringing te hanteer, waar sommige boere besluit het om geld te maak uit heruitspruiting van bosse eerder as om daarvan ontslae te raak. Die keuse van dierekombinasies wat gelei het tot 'n twee- tot drievoudige toename in vee, met 'n beperkte voorraadontruiming wat tydens die 2019-droogte vereis is. Lampersentasies van meer as 150% en kalfpersentasies bo 80%. Speenkalwers wat 50% van die gewig is van die koeie wat hulle geproduseer het. Die doeltreffende bestuur van roofdierprobleme deur verskillende metodes te kombineer, soos elektriese heinings, kraal in die nag, waghonde en vee. Seleksie van vroeg-ryp diere, uit die omgewing, wat vinnig gewig optel. Verhoogde biodiversiteit, verhoogde voerproduksie en verhoogde vergroening tot in die droë seisoen. Verlaagde lekkoste sowel as ander insetkoste. vir deeltydse boere. Hierdie boere is voorbeelde van ware leiers in hierdie veld, en met die moed van hul oortuigings het hulle nuwe oplossings nagestreef vir van die mees uitdagende probleme wat Namibië in die gesig staar. Die suksesvolle toepassing van bestuursbenaderings geskik

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Oostelike Sandveld. ONDERNEMING Ultrahoëdigtheidbeweiding (UHDG) beesboerdery met aangeplante weiding sowel as veld; koeikalf-, speenkalf- en osproduksiestelsel. EIENDOMSGROOTTE 7 400 ha (insluitend 690 ha bloubuffel en gemengde graslande). FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Sanderige area met matig aggressiewe bosverdigting en ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld 483 mm, laagste 250 mm, hoogste 900 mm (2000-2022). HOOGTE 1580 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit (Kühl/Rösemann-familie), voltydse bestuur. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Nadat die Rösemanns die plaas in 2018 oorgeneem het, het hulle besluit om beeste te verkoop om die bestokking tot volhoubare perke aan te pas en die ultrahoëdigtheidbeweiding (UHDG) benadering toe te pas HOOFINNOVASIE Ultrahoëdigtheidbeweiding op aangeplante bloubuffelweiding in die groeiseisoen en op veld in die nie-groeiseisoen, terwyl ’n goed aangepaste kudde gevestig word wat nie-selektief wei nie. Voervoer vir diere: Die gemiddelde hoeveelheid beskikbare gras en bos in kilogram per hektaar is onderskeidelik 1 391 en 454 wat ’n totaal van 1 845 kg/ha voer aan die vee beskikbaar stel. Boomdigtheid: Die gemiddelde houtagtige boomdigtheid is 1 111 TE/ha (boomekwivalente per hektaar). Biodiversiteit: Die gras- en boskomponent bestaan onderskeidelik uit 12 en 9 spesies. Die biodiversiteit-indeks van die plaas is ’n medium waarde (0,6) wat daarop dui dat ’n paar spesies die grasse en bosse wat op die plaas groei, begin oorheers. Sleutel resultate Kon ’n goed aangepaste kudde deur die 2019-droogte handhaaf Verbeterde beesprestasie. Verbeterde grondbedekking en grasproduksie. Toename in winsgewendheid. Plaas Tokat Dit is Detlev en Stephanie Rösemann se leuse: Beplan en begin dan. Moenie te lank huiwer nie. Weet waarheen jy wil gaan, begin met wat jy het, doen wat jy kan en verbeter soos jy aangaan. Sleutel wenke As jy UHDG beoefen, word daaglikse besoeke aan die veetroppe vereis om te verseker dat die beeste vol (goed gevoer) is en die toepaslike versorging ontvang, wat lei tot behoorlike liggaamskondisie, goeie gesondheid en blink pelse. UHDG is nie ’n kitsoplossing nie; ’n gefokusde ingesteldheid en die nodige geduld sal egter lonende resultate meebring. Beplan vooruit om voorsiening te maak vir wat nodig is met betrekking tot diere en infrastruktuur (of die vervanging daarvan). Doen vooraf deeglike finansiële beplanning om hierdie uitgawes te hanteer. Belê vroegtydig in welvaartgenererende uitgawes: genetika (goeie beeste), hanteringsinfrastruktuur, waterstelsels, en dergelike. Enige weidingbestuurbenadering moet in harmonie werk met die tipe bees wat gebruik word; daarom moet die keuse van die gepaste genetika van die begin af ’n prioriteit wees. Maak seker jy het vroegryp, goed aangepaste vee – hulle is die sleutel tot jou sukses. Aangepaste beeste vreet wel bos en presteer baie goed daarop. Probeer sover as moontlik om aangepaste bulle in jou onmiddellike omgewing te koop. Weens weidingdruk is ’n laer dragtigheidsyfer ’n gegewe, vergeleke met konvensionele boerderypraktyke. Hierdie laer dragtigheidsyfer word egter geneutraliseer deur hoër bestokking. Om ’n volhoubare beesboerdery te bedryf fokus op die kombinasie van faktore vir ’n ’produk’ wat optimale wins per ha genereer. Vermy slaggate soos om beste individuele gewig of prys per dier te probeer najaag. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid is tydens en ná die 2019-droogte bereik. Bestokking het sedert 2018 van 25 kg/ha tot 41 kg/ha toegeneem. GELDMAAK POTENSIAAL VAN DIE PLAAS ’n Gemiddelde kalfpersentasie van 62% is behaal sedert 2019. Die lewende gewig wat op die plaas geproduseer is, het toegeneem van 6 kg/ha tot 15 kg/ha sedert 2018. Die kalfpersentasie is laag, maar die Rösemanns meen dit word uitgebalanseer deur die verhoogde bestokking. KEUSE VAN DIER/ E Die basiese beginsel van beesseleksie word toegepas, is om daardie diere wat reproduseer terug te hou, ongeag van ras en voorkoms. Die meeste van die tyd bied hierdie diere die ’volle pakket’ met die beste liggaamskondisie wat spruit uit nie-selektiewe beweiding.