TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Noordelike Doringveld. ONDERNEMING Beesproduksie op aangeplante weiding en duine; sorghum en grondbone as dekgewas/kontantgewas. EIENDOMSGROOTTE 5258 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA : Baie aggressiewe bosverdigting; bietjie ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld: 450 mm. VERHOOGING 1230 meter bo seespieël BESIT OF HUUR Besit; voltydse bestuur HOOFINNOVASIE : Meganiese skoonmaak van landerye; handaanplanting van bloubuffel (Cenchrus sp.) in kampe. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Ná die uitbreking van bek-en-klouseer in 1961 was dit droogte. Aangesien die plaas vol bestok was en geen verkope moontlik was nie, het dit die grondslag gelê vir die bosindringing. In die goeie reënjare van die 1970’s het die bosse ontplof en uiteindelik die plaas oorgeneem. Die bestokking van die plaas het gedaal, wat groot finansiële implikasies veroorsaak het – tot so ’n mate dat iets gedoen moes word. ’n Digte, aggressief beboste area (links). ’n Skoongemaakte bloubuffelland waar stompe ook verwyder is – tans ’n hoogs produktiewe bloubuffelarea (regs). Sleutel resultate Nadat ’n baie suksesvolle manier ontwikkel is om landerye meganies skoon te maak en bloubuffelweiding te vestig, beskou die familie nie chemiese behandeling as die regte metode nie 1000 hektaar bloubuffelweiding is gevestig. Uit ondervinding is geleer dat ontbossing gevolg deur aanhoudende beweiding daartoe lei dat die bos ná agt jaar terugkeer Om die stryd te oorkom om by te bly met die produksie van bloubuffel, word ’n hoëdigtheid, vinnige wisseling van diere ondersoek om bloubuffel-groei in die groeiseisoen te handhaaf. Wanneer die bloubuffelweiding verswak word, word dit eers met grondbone herplant, en dan met sorghum in die volgende seisoen wat bewei word voordat dit weer met bloubuffel aangeplant word. Ons bestokking en digthede was te laag en ons herstelperiodes te lank om die bloubuffel doeltreffend te stimuleer en hulle in ’n produktiewe groeitoestand van hoë gehalte te hou. Plase met soortgelyke reënval in Suid-Afrika beoog om 200 kg/ha te produseer op bloubuffelweiding wat 15 jaar gelede gevestig is. Met 1 000 ha bloubuffel wat reeds op die plaas Blystroom gevestig is, is die potensiaal geweldig groot, selfs al kan net ’n kwart hiervan bereik word. Plaas Blystroom Dawie Kok. Drie generasies Blystroom-boere beoordeel die uitwerking van ’n onbeplande brand op produksie. Sedert die 1970’s het hulle teen bosindringing geveg. Handontbossing en die aanplant van bloubuffel (Cenchrus sp.) is hul oplossing vir die probleem. Kontant- en dekgewasse word tans ondersoek. Sleutel wenke Vir aggressiewe verbossing in gebiede met goeie grond en goeie reënval, maak dit sin om jou aanslag op te skerp deur die mees koste-effektiewe maniere te gebruik om van die bos ontslae te raak. Bloubuffelweiding is produktief. Jy moet egter seker maak dat jy genoeg diere het om hulle te bewei om die bloubuffel doeltreffend te stimuleer en hulle in ’n produktiewe en hoë gehalte groeitoestand te hou. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Laedigtheidbeweiding beteken die bees vreet selektief en die bloubuffel rus te veel. Dit lei tot lang, harde gras met slegs klein hoeveelhede goeie kwaliteitvoer op hul punte. Laedigtheidbeweiding moedig ook ander grasspesies van swakker gehalte aan om te vestig. Die bloubuffel-aangeplante lande sal baat vind by ’n hoë digtheid, vinnig bewegende rotasiebenadering om hul groei te handhaaf, om die plantgrondbouproses te stimuleer, en om goeie diereprestasie en hoë produksie per hektaar te verskaf. Dit sal die bloubuffel-polle aanmoedig om groter te word en langs die grond te kruip om nuwe plante te vestig. Hierdie benadering sal die aangeplante bloubuffelweiding in staat stel om langer te hou voordat dit bykomende ingryping vereis. Die veerkragtigheid en inkomstegenererende potensiaal van hierdie landerye kan verbeter word deur hoëdigtheid, vinnig-roterende selektiewe beweiding toe te pas om die plante te stimuleer KEUSE VAN DIER/S Braunvieh- en Nguni-kruisings op ’n bloubuffel land wat vir die eerste keer in 2005-6 aangeplant is en nou herplant moet word.

Arbeid Aflaaie Die AEA Arbeidsdokumentasie-bladsy bestaan uit dokumente en skakels eksklusief aan NLU-lede. Om 'n lid van die NLU te word besoek ons lidmaatskapbladhier . Plaaswerker Projek Hierdie bladsy bestaan uit praktiese gidse rakende plaaswerkerbehuisingsdokumente wat afgelaai kan word. Arbeidsdokumentasie Laai jou arbeidsdokumentasieversoek hier af. Daar is ook 'n vorm vir nie-NLU-lede. Arbeidspublikasies Noodsaaklike arbeidspublikasies insluitend die Arbeidswet en die AEA Loonopnames. Annual Wage Survey 2025/2026 Biannually, the Agricultural Employers' Association conducts a wage survey within the agricultural sector.

The Annual Reports are a reflection of the matters attended to by the NAU anually. NAU-projekte The Annual Reports reflect what the NAU attends to, annually. NAU Annual Report 2024/2025 Application is no longer available. NAU Annual Report 2024/2025 Download here NAU Annual Report 2023/2024 Download here NAU Annual Report 2022/2023 Download here NAU Annual Report 2021/2022 Download here NAU Annual Report 2020/2021 Download here

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Oostelike Sandveld. ONDERNEMING Ultrahoëdigtheidbeweiding (UHDG) beesboerdery met aangeplante weiding sowel as veld; koeikalf-, speenkalf- en osproduksiestelsel. EIENDOMSGROOTTE 7 400 ha (insluitend 690 ha bloubuffel en gemengde graslande). FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Sanderige area met matig aggressiewe bosverdigting en ryp. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld 483 mm, laagste 250 mm, hoogste 900 mm (2000-2022). HOOGTE 1580 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit (Kühl/Rösemann-familie), voltydse bestuur. MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Nadat die Rösemanns die plaas in 2018 oorgeneem het, het hulle besluit om beeste te verkoop om die bestokking tot volhoubare perke aan te pas en die ultrahoëdigtheidbeweiding (UHDG) benadering toe te pas HOOFINNOVASIE Ultrahoëdigtheidbeweiding op aangeplante bloubuffelweiding in die groeiseisoen en op veld in die nie-groeiseisoen, terwyl ’n goed aangepaste kudde gevestig word wat nie-selektief wei nie. Voervoer vir diere: Die gemiddelde hoeveelheid beskikbare gras en bos in kilogram per hektaar is onderskeidelik 1 391 en 454 wat ’n totaal van 1 845 kg/ha voer aan die vee beskikbaar stel. Boomdigtheid: Die gemiddelde houtagtige boomdigtheid is 1 111 TE/ha (boomekwivalente per hektaar). Biodiversiteit: Die gras- en boskomponent bestaan onderskeidelik uit 12 en 9 spesies. Die biodiversiteit-indeks van die plaas is ’n medium waarde (0,6) wat daarop dui dat ’n paar spesies die grasse en bosse wat op die plaas groei, begin oorheers. Sleutel resultate Kon ’n goed aangepaste kudde deur die 2019-droogte handhaaf Verbeterde beesprestasie. Verbeterde grondbedekking en grasproduksie. Toename in winsgewendheid. Plaas Tokat Dit is Detlev en Stephanie Rösemann se leuse: Beplan en begin dan. Moenie te lank huiwer nie. Weet waarheen jy wil gaan, begin met wat jy het, doen wat jy kan en verbeter soos jy aangaan. Sleutel wenke As jy UHDG beoefen, word daaglikse besoeke aan die veetroppe vereis om te verseker dat die beeste vol (goed gevoer) is en die toepaslike versorging ontvang, wat lei tot behoorlike liggaamskondisie, goeie gesondheid en blink pelse. UHDG is nie ’n kitsoplossing nie; ’n gefokusde ingesteldheid en die nodige geduld sal egter lonende resultate meebring. Beplan vooruit om voorsiening te maak vir wat nodig is met betrekking tot diere en infrastruktuur (of die vervanging daarvan). Doen vooraf deeglike finansiële beplanning om hierdie uitgawes te hanteer. Belê vroegtydig in welvaartgenererende uitgawes: genetika (goeie beeste), hanteringsinfrastruktuur, waterstelsels, en dergelike. Enige weidingbestuurbenadering moet in harmonie werk met die tipe bees wat gebruik word; daarom moet die keuse van die gepaste genetika van die begin af ’n prioriteit wees. Maak seker jy het vroegryp, goed aangepaste vee – hulle is die sleutel tot jou sukses. Aangepaste beeste vreet wel bos en presteer baie goed daarop. Probeer sover as moontlik om aangepaste bulle in jou onmiddellike omgewing te koop. Weens weidingdruk is ’n laer dragtigheidsyfer ’n gegewe, vergeleke met konvensionele boerderypraktyke. Hierdie laer dragtigheidsyfer word egter geneutraliseer deur hoër bestokking. Om ’n volhoubare beesboerdery te bedryf fokus op die kombinasie van faktore vir ’n ’produk’ wat optimale wins per ha genereer. Vermy slaggate soos om beste individuele gewig of prys per dier te probeer najaag. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Ekologiese en finansiële veerkragtigheid is tydens en ná die 2019-droogte bereik. Bestokking het sedert 2018 van 25 kg/ha tot 41 kg/ha toegeneem. GELDMAAK POTENSIAAL VAN DIE PLAAS ’n Gemiddelde kalfpersentasie van 62% is behaal sedert 2019. Die lewende gewig wat op die plaas geproduseer is, het toegeneem van 6 kg/ha tot 15 kg/ha sedert 2018. Die kalfpersentasie is laag, maar die Rösemanns meen dit word uitgebalanseer deur die verhoogde bestokking. KEUSE VAN DIER/ E Die basiese beginsel van beesseleksie word toegepas, is om daardie diere wat reproduseer terug te hou, ongeag van ras en voorkoms. Die meeste van die tyd bied hierdie diere die ’volle pakket’ met die beste liggaamskondisie wat spruit uit nie-selektiewe beweiding.

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Gee vir ons jou terugvoer Ons sal graag wil hoor wat jy dink Eerste naam Van E-pos Beoordeel ons dienste Arm Regverdig Goed Baie goed Uitstekend Na watter inhoud verwys jy? Jou gedagtes? Stuur terugvoering Dankie dat jy jou terugvoer met ons deel!

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Lesse Geleer Maatstawwe 1. Beoordeel die potensiaal van wat jy het op 'n metodiese wyse. Evalueer die potensiaal van jou grond en ken verskillende ondernemings aan die verskillende grondpotensiaal toe. Maak mettertyd seker dat die potensiaal van jou boerdery op ’n winsgewende wyse verwesenlik word. 2. Beplan jou regeneratiewe weiding noukeurig Kies ’n regeneratiewe beweidingsbenadering wat jou pas. Maak seker dat jou keuse gepas is vir die hoeveelheid tyd wat jy beskikbaar het om aan weiveldbestuur te bestee en dat dit die erns van die roofdierprobleme op jou plaas in ag neem. Daar is 'n aantal weidingspraktyke wat met jou bestaande infrastruktuur sal werk; noukeurige beplanning en implementering word egter vereis. Dit is dus wys om te oorweeg om in 'n kundige te belê, iemand wat die benadering ken, om jou te help om reg te begin. Verandering kan duur wees as dit nie noukeurig beplan en ingefaseer word nie. 3. Identifiseer noodsaaklike intervensies vroegtydig Jy moet verstaan of enige groot ingrypings soos bosbeheer en die hou van water op jou grond nodig is en of dit winsgewend is, en of die verandering van jou weidingsbenadering (bv. die kombinasie van kuddes) voldoende is. 4. Fokus eers op jou beste kampe en dra dan oor wat werk Sodra jy ’n benadering gekies het, moenie jou hele plaas met beperkte veegetalle probeer bestuur nie. Begin altyd jou bestuursbenadering met jou beste kampe (dit wil sê dié wat die beste diereprestasie teen die laagste koste sal lewer), en hanteer dan die ander kampe op 'n later stadium, wanneer jy genoeg vee het. Daar is baie wat gedoen kan word wat nie geld kos nie: doen wat jy nou kan, met wat jy het. 5. Diereprestasie eerste Onthou altyd: Wanneer die diere in 'n kamp aanwesig is, moet die fokus op diereprestasie wees; wanneer die diere uit 'n kamp is, moet die fokus op die rus/herstel van die kamp wees. As jou wildgetalle hoog is en oor die hele plaas versprei is, sal jou veldbestuurspogings nie slaag nie. As wild nie jou hoofinkomstebron is nie, sal jy hul getalle moet verminder. 6. Moenie meer bos sny as wat nodig is nie As jy vasgestel het dat bosbeheer nodig is, is dit noodsaaklik dat jy dit elke jaar net op soveel bosse toedien as wat jy vee het om die ekstra gras- en struikgroei doeltreffend te benut. Jou keuse van metode sal bepaal word deur die erns van ryp (wat nagroei beheer) en die aggressiwiteit van die boshergroei in jou area. 7. Biodiversiteit verhoog jou produksie Evalueer jou plaas om vas te stel hoeveel bosse en gras nou beskikbaar is en hoeveel beskikbaar sal wees na bosuitdunning vir die diere. Dit sal bepaal of jy 'n kombinasie van diere (blaaiers en vreters) moet oorweeg wat soveel moontlik vlakke van die beskikbare voer benut. Beplan vir die voldoende aantal vee om hierdie ekstra groei gestimuleer te hou. Hierdie stapeling verhoog jou veesyfer en produksie per hektaar en verseker dat die bos doeltreffend benut word, wat beteken jy maak geld daaruit. Dit is noodsaaklik om daarop te let dat namate biodiversiteit toeneem, jou produksie en kwaliteit van voer ook sal toeneem. As sodanig wil jy nie 'n monostand van gras hê nie. 'n Monostand van gras sal jou weerstand teen droogte verminder. 8. Kies die regte diere vir jou streek Jou keuse van weidingsbenadering en die beskikbare bos en gras (of wat jy verwag om beskikbaar te wees ná bosbeheer) sal jou in staat stel om die tipe diere te kies wat die beste geskik is vir die plaas se toestande. Alle gekose dieretipes moet lae insette wees, vroeg ryp wees en aangepas wees vir jou beskikbare voer. Gebruik lae onderhoud bulle wat kalwers gee wat teen 50% van die koeie se gewig gespeen word. Kies diere op grond van ekonomiese kriteria. Onthou, kleiner koeie kan 'n toename in die veepersentasie per hektaar verskaf. 9. Hou by wat werk Koop diere wat op 'n soortgelyke manier as joune bestuur is, van so na as moontlik aan jou area aangesien hulle die vinnigste by jou toestande sal aanpas. Die beste aangepaste diere is dié wat op jou plaas gebore is. Wanneer jy genoeg koeie het (200 of meer), kan jy dit oorweeg om jou kudde te sluit. 10. Kyk gereeld by jou diere Kontroleer elke dag dat die diere vol is en dat hul mis 'n gesonde voorkoms het. Dit verseker goeie diereprestasie en goeie vrugbaarheid. As jou weidingsbenadering jou veesyfer verbeter en jy behaal goeie diereprestasie teen 'n lae koste, dan sal jou produksie en wins per hektaar mettertyd toeneem. 11. Moenie dinge te vinnig verander nie Wees versigtig om nie die veesyfer te ver op die huidige toestand van die veld te verhoog nie. Soos die veekoers toeneem, neem produksie ook toe, maar teen 'n stadiger tempo. As jy die veesyfer te ver verhoog, daal jou produksie per hektaar en jou koste styg, want jy het meer diere. In hierdie scenario sal jy geld verloor deur 'n hoër voorraadkoers te hê. Jy moet streef na die optimum voorraadsyfer wat geskik is vir jou huidige hulpbronbasis, waar produksie per hektaar gemaksimeer word. Goeie produksie moet altyd van die veld wees (en wanneer nodig met lek ondersteun); dit kan nie deur aanvulling verkry word nie. Moenie hoë veeaanvalle najaag as jy nie goeie produksie uit die veld kry nie. 12. Beplan vir potensiële rampe Beplan vir droogtebestandheid – om weer te begin na elke droogte is nie volhoubaar nie. Die bou van jou grond deur middel van ’n regeneratiewe weidingsplan is die belangrikste manier om weerstand teen droogte te bou. Hou altyd 'n droogte-reserwe van een of twee jaar se waarde, afhangend van jou toestande. Kies ’n produksiestelsel wat by jou toestande pas. In 'n osproduksiestelsel is die koeikudde 40% van die totaal; en in 'n koei-kalf-operasie is die koeikudde 66% van die kudde, wat moeiliker is om te verkoop in 'n droogte. 13. Haal voorraad vroeg af Belangriker nog, wanneer jy 'n voertekort bepaal, moet jy vroegtydig afvoer (of nie spekulasiediere inkoop nie) sodat jou kernkudde na die volgende reënvalperiode deurgevoer kan word. 14. Beplan, Doen, Kontroleer, Reageer Wees op die land en let op wat gebeur met betrekking tot beplande of onbeplande gebeure. Evalueer die resultate. As positiewe resultate waargeneem word, toets hierdie aksie op 'n groter deel van die plaas en besluit wat om te doen. Wees so gereeld as moontlik saam met jou diere op die land, sodat jy weet wat aangaan en, waar nodig, daarvolgens aanpas. 15. Teken op en deel wat jy by ander leer en leer Hou aan om van jou plaas te leer sowel as van wat ander doen. Bly op hoogte van hierdie vinnig bewegende, boer-gedrewe herlewingsproses. Hoe om jou produksie en doeltreffendheid te bepaal Wat is die '20% wat die 80% verskil maak' om winsgewendheid van veeproduksie te optimaliseer? As boere, wat is die sleutelhefbome wat ons kan gebruik om die grootste impak op wins te maak? Dit is belangrik om te weet hoe om jou sukses in veeproduksie te bepaal. Wins word gegenereer deur inkomste te optimaliseer terwyl uitgawes onder beheer gehou word. Die hefbome van inkomste in veeproduksie is drieledig: Hefboom 1 Veesyfer/ha = Die totale lewende gewig van die kudde (gemiddeld deur die jaar) gedeel deur die totale hektaar van die land. Produksie/ha = massa van die veekudde aan die einde van die jaar – massa van die veekudde aan die begin van die jaar – kilogram lewende gewig gekoop vir die jaar + kilogram lewende gewig verkoop vir die jaar Hefboom 2 Produksie %= kilogram lewende gewig/ha geproduseer as 'n persentasie van veehoeveelheid/ha. Produksiedoeltreffendheid word meestal beïnvloed deur vrugbaarheid van die kudde (% kalwers en lammers gespeen as % van koeie en ooie gepaar); die kuddesamestelling; en die kilogramgroei van die diere per jaar. Maatstafsyfers verskil met verskillende produksiestelsels (dws speenkalfproduksie, ±32%; koei-osproduksie, ±37%; en uitgroei van speenkalwers na osse, ±45%), en die produksie-effi _cc781905-5cde- 3194-bb3b-136bad5cf58d_ die vermoë van skape is hoër as beeste. Inkomste/ha = Veehoeveelheid/ha (1) X produksiedoeltreffendheid (2) X Prys/kg (3) Die kuns om vee-inkomste te optimaliseer is om 'n balans te vind tussen die maksimalisering van 'n volhoubare veepersentasie per hektaar, terwyl verseker word dat produksiedoeltreffendheid op optimale vlakke gehou word (aanpas voortdurend volgens die beskikbare hulpbronne op die plaas). Kilogram lewende gewig geproduseer per hektaar: Om die te bereken jaarlikse opbrengs op die plaas, slegs drie syfer word een keer per jaar vereis. i. Wat is die massa van die veekudde aan die einde van die produksiejaar? (normaalweg aan die einde van die finansiële jaar) ii. Wat is die totale kilogram lewende gewig wat in die jaar vanaf die plaas verkoop is? iii. Wat is die totale kilogram lewende gewig wat gekoop of op die plaas aangekom het? Hefboom 3 Prys/kg Aangesien produsente prysnemers in die mark is, het hulle min invloed op die markprys. Die besluit oor wanneer om in die jaar te bemark en watter tipe produkte bemark word, kan egter 'n invloed hê op die maksimering van die prys wat per kilogram lewende gewig gerealiseer word. Om uitgawes onder beheer te hou, dui die meeste van die gevallestudies daarop dat die vroulike kudde vroeë rypwording met vroeë vetneerlegging, en aangepas by die bestuurstelsel, weiveldtoestand en voerkwaliteit op die plaas. ’n Aangepaste kudde vereis minimum bykomende insette en minder bykomende lek vir die handhawing van liggaamskondisie. Seleksie vir die genetiese vermoë om vroeg vet op te tel en die vermoë om vinnig liggaamskondisie na speen te herstel, moet geprioritiseer word. Die Liggaamstoestandtelling is medium oorerflik (±30%) en genetiese vordering kan behaal word. 'n Voorbeeld van hoe om produksie per hektaar en produksiedoeltreffendheid te bereken

Blaauwberg - Veilings Besoek Blaauwberg Afslaer se Facebook-blad hier vir hul jongste veilingsnuus.

Herlewingslandbou-dag: Implementering van hoëdruk beweiding onder Namibiese omstandighede Sorry, but this form is now closed. Registration form - Herlewingslandbou dag Title* First name* Last name* Phone* Email* Position* Organisation* Submit 27 September 2025 Implementering van hoëdruk beweiding onder Namibiese omstandighede Neem deel aan die opkomende Herlewingslandbou-dag, met gassprekers: Gerrit van Zyl van HanZyl Bonsmaras en Pikkie Uys, ‘n Drakensberger boer. Saterdag, 27 September 2025, Plek: Plaas Neu-Otjisororindi, Gobabis. Tyd: 07h30 (registrasie) Meld aan voor 22 September 2025 by Henda Marais ([email protected] ) Registrasiefooi: N$100.00 (By die hek: N$150.00) Betalings: Naam: Namibia Agricultural Union Bank: FNB Tak: 282 273 Swift/BIC Kode: FIRNNANX Rekening: 555 772 414 13 Verwysing: Hoëdruk [Voorletter en van] Bewys van betaling: [email protected] Alternatiewelik kan betaling ook via PayToday gemaak word. Vir meer inligting of navrae, kontak Henda Marais op [email protected] of 082 409 9320 Laai program hier af

Visitors can access videos created by the NAU projects in support of the agricultural community. NAU-projekte Droogteondersteuning vir ons boere Episode 19 Vandag vertel Piet Gouws ons van die ondersteunende rol wat ‘n boervrou en hulle familie speel. Episode 18 Vandag gesels ons met Danie de Lange en Chris Smit oor alternatiewe ruvoerbronne, spesifiek vir kleinveeboere. Episode 17 Vandag deel Egbert Hoff sy insigte oor die huidige droogte. Neem asseblief kennis dat hierdie video in Duits is, maar Engelse onderskrifte is bygevoeg. Episode 16 Vandag deel dr. Louis du Pisani advies oor hoe om finansies te bestuur tydens ’n droogte. Ouer episodes is beskikbaar op ons YouTube kanaal.

Suiwelprodusentevereniging (DPA) Oor Bestuur Die Suiwelprodusentevereniging is by die Namibië Landbou-unie geaffilieer. Visie van die DPA Om 'n suiwelbedryf te skep wat die bekostigbare, voorkeurkeuse van voeding verskaf wat vir almal toeganklik is, en sodoende die lewensgehalte van elke Namibiese burger te verbeter. Missie van die DPA Om die verbruik van natuurlike Namibiese suiwelprodukte van hoë gehalte te verhoog deur mededingend verbruikersvereistes te skep en te bevredig, en deur billike deelname aan 'n bemagtigende regulatoriese omgewing. Alhoewel dit tans 'n relatief klein bedryf is, word die suiwelsektor van Namibië deur die Ministerie van Handel en Nywerheid van Namibië sowel as die Ministerie van Landbou, Water en Bosbou van strategiese belang vir voedselselfvoorsiening beskou. Ongeveer 80% van alle suiwelprodusente in Namibië is lede van die Suiwelprodusentevereniging en dra by tot sy finansies deur vrywillige heffings betaal per liter melk wat aan Namibia Dairies verkoop word. Die suiwelbedryf streef daarna om voortdurend die beste kwaliteit produk aan die verbruiker te verskaf en produkbewustheid te verbeter. About the DPA Bestuur van die DPA DPA Management

TUIS BEVINDINGE NAVORSING TERUGVOER GEVALLESTUDIES Sleutel resultate Plaasfeite Sleutel wenke Benaderings Plaasfeite BESKRYWING Mopanie en Doringveld Savannah. ONDERNEMING Beeste en bokke (3600 ha) en wild (1400 ha). EIENDOMSGROOTTE 5001 hektaar. FUNKSIONELE KLASSIFIKASIE VAN AREA Droë noordwes met ’n mate van bosindringing. GEMIDDELDE JAARLIKSE REËNVAL EN VERANDERLIKHEID Gemiddeld (sedert 1934 tot op datum) 290 mm; laagste 87 mm; hoogste 932 mm. HOOGTE 1200 meter bo seespieël. BESIT OF HUUR Besit; deeltydse bestuur MOTIVERING VIR VERANDERING EN BENADERING Die droë landskap en veranderlike aard van reënval het aanpassings genoodsaak. HOOFINNOVASIE Om met klein- tot mediumraam plaasaangepaste diere te boer en hoëdigtheid vinnige bewegings in die reënvalseisoen en stadiger bewegings in die droë seisoen toe te pas. Verskeie indringerbosspesies sterf natuurlik ná die sewe jaar lange droogte. Kaal kolle is besig om toe te groei en meerjarige grasse keer stadig terug volgens hierdie bestuursbenadering. Sleutel resultate Van 1993 tot 2013 het die bestokking voortdurend toegeneem van 3.2 kg/ha tot 12 kg/ha (200 beeste, 120 skape, 100 bokke), voordat die 2013-2019 droogtetydperk begin het. Die bestokking het in 2013-2019 se droogtetydperk tot 5 kg/ha afgeneem. Die kernbok- en beeskuddes het egter dié sewe jaar lange droogte (ergste sedert 1930) oorleef en herstel vinnig. Kuddebou is aan die gang. In ander droogtes in die verlede het bestokking teruggesak tot nul en moes telkens van voor af begin word. Kaal kolle het begin toegroei en meerjarige grasse (bloubuffel en Anthephora spp.) keer terug. Sedert 2000 vind ’n natuurlike afsterwing van verskeie houtagtige indringerspesies plaas, insluitend Acacia reficiens, Terminalia prunioides en Dichrostachys cinerea. Dit lyk egter of Colophospermum mopane onaangeraak bly. Roofdierkwessies word aangespreek deur kleinvee bedags op te pas en saans te kraal. Kalwers slaap vir vier maande in die kraal. Plaas Tsuwandes Frank en Katrin Bockmühl boer deeltyds met vasberadenheid om sukses op hul familieplaas in die droë noordweste te behaal. Grondherlewing is die hoofbeginsel, maar wanneer daar geen reën is nie, is daar geen groei nie. Sleutel wenke Om met vee te boer in gebiede met lang droogteperiodes en ’n hoogs wisselende reënval, moet jy uiters goed aangepaste diere met ’n klein- tot mediumraam hê wat die bestaande bosse kan benut. Inheemse bokke van noordwestelike Namibië is goed aangepas en goed geskik vir hierdie tipe omgewing. Verwag droogtes ná verskeie goeie jare en reageer vinnig. Raak vroegtydig van diere ontslae om sodoende die kernkudde deur die droogte te kry. Beplan hoofsaaklik ná van die reënseisoen. Neem voortdurend waar wat met die gras en die diere gebeur en kommunikeer met jou werkers. . In hoëgradiëntgebiede is dit belangrik om erosie te bestuur en reënwater op die plaas te hou vir beter weiding. Bestuur roofdiere deur tropgebonde diere aan te hou, kleinvee en kalwers snags te kraal, honde by die kleinvee aan te hou en goeie veewagters aan te stel. Brand in hierdie lae en wisselvallige reënvalgebiede met vlak grondsones is uiters skadelik. Die rots word warm en maak baie gevestigde wortels dood. Die blootgestelde grond ná brand word kwesbaar en arm. Wanneer ’n brand uitbreek, moet dit so vinnig as moontlik geblus word en produsente moet hulle van doelbewuste brandpraktyke weerhou. Benaderings VEERKRAGTIGHEID VAN DIE PLAAS Bestokking het mettertyd tot 12 kg/ ha toegeneem. Tydens die sewe jaar lange droogte (2013-2019) het die aangepaste beesen bokkernkuddes tot 6 kg/ha verminder, en dan vinnig herstel tot 10 kg/ha teen 2022. As die werklike oppervlakte ná die 2021-brand ingesluit word, is die bestokking vir 2021 en 2022 onderskeidelik 11.5 kg/ha en 13.7 kg/ha. Vorige uitgerekte droogtes het gelei tot die totale verwydering van alle vee. GELDMAAK POTENSIAAL VAN DIE PLAAS Reënvalpatrone illustreer dat langdurige droogtes elke 15 tot 20 jaar voorkom. Vinnige onttrekking en goed aangepaste diere is noodsaaklike vereistes om hierdie ongunstige toestande te oorleef. Die plaas se reënvalrekords toon ’n 30 mm-afname in gemiddelde jaarlikse reënval sedert die 1930’s KEUSE VAN DIER/E In 1993 het Frank die plaas oorgeneem en Bonsmarakoeie en -bulle ingebring. Ongelukkig het hulle nie goed gevaar nie en lekkoste was hoog. Al die osse is in 1996 verkoop. In 2005 is die Bonsmara-koeie opgegradeer met Nguni- en Sanga-bulle van medium tot klein raamgroottes; en in 2010 is inheemse bokke (Himba-Appels) ingebring. Hierdie aanpassings was deurslaggewend vir die voortbestaan van vee tydens die onlangse droogte. Bulle en ramme loop die hele jaar saam met hul troppe wat voorsiening maak vir twee kalf- en lamseisoene. Soms word ramme teruggehou om lamtyd tydens droë toestande te beperk.

NLA - Veilings Besoek s web die Namibia Livestock Auctions web bladsy hier vir hul jongste veilingsnuus.